- Dư luận vừa qua kêu ca nhiều về môn Lịch sử, nhất là SGK, làm cho GV rất khó dạy, HS rất khó học, không phát huy được sự tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc dạy và học, để môn Lịch sử trở thành một môn học “3K” (khó, khổ, khô). Hãy khoan bàn đến những nhược điểm về nội dung, mà cũng với nội dung SGK hiện nay, vẫn có cách để môn Lịch sử không còn “3K” nữa, ít nhất là trong một số bài cụ thể. Và đó cũng có thể là gợi ý cho việc dạy các bài khác, tuỳ theo sự vận dụng sáng tạo của mỗi GV.

Môn Lịch sử ở tiểu học và THCS cung cấp cho HS những tri thức tổng quát nhất về lịch sử nước nhà qua các thời kỳ đấu tranh giữ nước và dựng nước.

Đặc thù của bộ môn là có rất nhiều sự kiện gắn với từng thời kỳ, thậm chí ngày tháng năm, mà HS rất khó nhớ, khó thuộc. Với cách trình bày như SGK hiện nay, nếu GV không có những sáng tạo về phương pháp thì cả GV lẫn HS đều sẽ rất vất vả để có thể hoàn thành nội dung kiến thức trong một khoảng thời gian ấn định không nhiều. Từ đó tạo nên áp lực cho HS trong quá trình nhận thức, dẫn đến nhiều em “sợ” học Sử, một nỗi sợ nhiều khi kéo dài đến hết cuộc đời đi học phổ thông, không dám đăng ký thi ĐH khối C vì có môn Sử.

Nhờ ứng dụng CNTT, giờ học sinh động hơn

Đặc biệt, có nhiều trận đánh, nhiều cuộc khởi nghĩa có trong nội dung chương trình, nếu GV không mô hình hoá thì giờ học sẽ trở nên buồn tẻ, HS khó tiếp thu kiến thức. Có những GV đã từng bỏ nhiều công sức để làm các tranh vẽ mô tả, hoặc thậm chí cầu kỳ hơn làm sa bàn miêu tả diễn biến trận đánh một cách sinh động với nhiều thiết bị điện hỗ trợ. Tuy nhiên, những nỗ lực đó của GV cũng không có hiệu quả cao cả về cách sử dụng lẫn truyền đạt kiến thức, lại rất tốn kém, mất thời gian công sức.

- Đây là những phần mềm mô phỏng diễn biến một số trận đánh, cuộc khởi nghĩa trong chương trình Lịch sử của Sách giáo khoa Lịch sử từ lớp 4 đến lớp 9. Trong mỗi lớp có một số bài cụ thể, trong mỗi bài cụ thể lại có các phần nội dung bài được mô hình hoá, hình ảnh hoá rất sinh động, gây sự chú ý của HS và cũng cho các em được tiếp nhận kiến thức thông qua hình ảnh động sẽ dễ nhớ và khó quên hơn. Đặc biệt bài ôn tập được cấu trúc dưới dạng các trò chơi bằng CNTT làm cho lớp HS động và tích cực hẳn, hiệu quả tiếp thu kiến thức cao.

Mỗi trận đánh, cuộc khởi nghĩa được mô phỏng trong một không gian địa lí cụ thể với các diễn biến được thể hiện dưới dạng các kí hiệu chuyển động và xuất hiện lần lượt theo tiến trình sự kiện.

Diễn biến của sự kiện được trình bày bám sát nội dung bài học và được chia thành những hoạt cảnh. Giáo viên và HS có thể chủ động và dễ dàng điều khiển các hoạt cảnh này bằng cách sử dụng các nút điều khiển ở dưới màn hình.

Đây là phần mềm mô phỏng nên không có phần lời (phần thuyết minh) đi kèm. Do đó, cách sử dụng phần mềm cũng rất linh hoạt theo loại hình bài học. Đối với các bài truyền thụ kiến thức mới: Giáo viên bám sát nội dung sách giáo khoa, kết hợp sử dụng lời nói sinh động với các hoạt cảnh của chương trình để trình bày diễn biến sự kiện. Đối với bài ôn tập, tổng kết: Giáo viên sử dụng phần mềm để hướng dẫn HS trình bày, ghi nhớ diễn biến của sự kiện. Hoặc, giáo viên có thể sử dụng phần mềm để kiểm tra kiến thức của HS bằng cách yêu cầu HS trình bày lại diễn biến sự kiện theo các hoạt cảnh trong chương trình.

Điều đáng nói là những phần mềm này có tính “mở”, nghĩa là GV hoàn toàn có thể dựa theo các gợi ý của phần mềm để sáng tạo cho các bài học khác trong chương trình lịch sử, và ngay cả khi SGK có thể thay đổi nhưng các sự kiện lịch sử thì là một thực thể tồn tại khách quan, sẽ không thể thay đổi, vì thế “tuổi thọ” của các phần mềm Lịch sử này là tương đối cao, loại trừ các yếu tố khách quan về kỹ thuật bảo quản sản phẩm CNTT.

Chúng tôi cho rằng đây là một sáng tạo GV cần được phổ biến, nhân rộng, không chỉ với môn Lịch sử mà với nhiều môn học khác, khi CNTT có thể phát huy ưu thế của nó trong việc thiết kế bài giảng với phương pháp mới.

Theo GD&TD